Makrofunguslar çeşitli doğal ortamlarda yetişen yenen, yenmez ve zehirli olarak bilinen mantarlardır. Yenen mantarlar ülkemizde özellikle sonbahar ve ilkbaharda yetişen, güzel lezzetleri ve medikal özellikleri ile aranan, toplanıp yenen, bazen kültürde yetiştirilen, yurtiçi ve yurtdışı satışı ile ticareti yapılan türlerdir. Yenmez türler, zehirli olmayan, ancak sert, odunsu özelliği, hoş olmayan tadı ve kokusu nedeniyle yenmeyen türlerdir.

Zehirli türler ise; yapısında taşıdığı çeşitli kimyasal maddelerle zehirli olan, zehirlenmelere, hatta ölümlere yol açan türlerdir. Floristik açıdan oldukça zengin olan ülkemizin bu zenginliğe paralel olarak makrofunguslar yönünden de zengin olduğu bilinmektedir. Sonbahar ve ilkbahar yağmurlarından sonra özellikle çam ormanlarında çok çeşitli türde makrofungusların yetiştiği, yenen türlerin yörede yaşayan insanlar tarafından yemeklik veya ticari amaçla değerlendirildiği görülmektedir.

Ayrıca zehirli türlerin mantarların bilinçsiz olarak tüketilmesi sonucu çeşitli zehirlenmelere yol açtığı, odun tahripçisi türlerin de odun ve keresteyi çürüterek önemli ekonomik kayıplara neden olduğu bir gerçektir. Makrofunguslar yönünden oldukça zengin olan bölgemizdeki mantarların belirlenmesine yönelik çalışmalar hem biyolojik zenginliklerimizin ortaya çıkarılmasına, hem de makrofungusların yöresel olarak tanınmasına ve bu şekilde yenir özellikte olanlardan yararlanılmasına, zehirli olanlardan korunulmasına önemli katkılar sağlayacaktır.

Ayrıca yöre halkının ihraç potansiyeli olan mantarları tanımasını sağlamak, bölge için oldukça önemli ekonomik bir kazançtır.

Prof. Dr. Mustafa Işıloğlu
Yrd.Doç.Dr. Hakan Allı

Unutmayın ki tıpkı bizler gibi mantarlar da doğanın bir parçası...

Zehirli olanı var ; Hayvan ve Bitkiler gibi  onlarında hem yenebileni var hem yenmeyeni var.

En zehirli mantarların bile doğal yaşamdaki rolleri çok önemlidir, kesinlikle sebepsiz yere tahrip edilmemeleri gerekir.

• Yaklaşık on beş çeşit makro-mantar öldürücüdür, diğer yüzlerce mantar türü öldürücü olmamakla beraber ciddi sağlık sorunları yaratacak zehirler içerirler.
• Pek çok leziz mantarın doğada zehirli hatta öldürücü benzerleri bulunur.


Kuzu Göbeği ve Çam Göbeği
(Morel ve Gyromitra)


• Mantar yendikten sonra oluşabilecek her türlü sağlık sorunu zehirlenme kabul edilir.
• Ülkemizde pek çok zehirli mantar halk pazarlarında satılmaktadır.
• En leziz mantarlar bile uygun olmayan koşullarda saklanarak, bozulmuş olarak yenildiğinde ciddi zehirlenmelere yol açarlar.
• Asla kulaktan dolma bilgilerle, eski inanışlarla, fotoğraftan benzetme yöntemiyle tanımlanmış ve bayat görünüşlü mantarları yemeyin.
• Büyük miktarlarda mantar tüketmeyin.
• KÜÇÜK ÇOCUKLARA YABANİ MANTAR YEDİRMEYİN.
• Çok az sayıda mantar çiğ yenebilir. Mantarları en az 20 dakika kuvvetli ateşte pişirin.
• Makro mantarları tanımlamak, tecrübe ve eğitim gerektirir; bilimsel bir netlikle tanımlanamayan mantarlar zehirlenme riski taşırlar.
• Mantarlar büyüdükleri ortam, iklim koşulları gibi doğal olaylardan etkilenerek aynı bir cins içinde bile büyük renk, şekil, koku, dağılım farklılıkları gösterebilirler.
• Mantarları zehirli-zehirsiz olarak ayırt etmeye yarayan hiçbir metod yoktur, her türlü genelleme (Örneğin beyazsa zehirsiz, morsa zehirli, sütü akanlar yenir, hayvanlar yiyorsa bizde yeriz gibi), son derece tehlikeli zehirlenmelere yol açabilir.
• Bilmediğiniz mantarları bir uzmana danışmadan yemek rus ruleti oynamaya benzer.
  
  

Agrocybe aegerita YENİR Amanita muscaria ZEHİRLİ Amanita pantherina ZEHİRLİ

Amanita phalloides ÖLDÜRÜCÜ ZEHİRLİ Astraeus hygrometricus YENMEZ Calvatia utriformis   GENÇLERİ YENİR

Lepista nuda YENİR Coprinus comatus GENÇLERİ YENİR Tuber aestivum YENİR

Morchella esculenta YENİR Morchella purpurascens f.heteroparaphysa YENİR Morchella  conica var.distans YENİR

Fotoğraflar ve bilgileri Yrd.Doç.Dr. Hakan Allı ‘ya aittir.

MORCHELLA ANATOLICA

Prof. Mustafa Işıloğlu ve Yrd.Doç.Dr. Allı’nın uzun yıllar mantarlar üzerinde yaptıkları çalışmalar, Muğla’nın Ula ilçesi Elmalı köyünde keşfettikleri yeni bir tür mantarı bulmaları ile meyvesi verdi. Karayosunları üzerindeki bu mantar yerel ve Anadoluya ait: Morchella anatolica.
Hakan Allı, bu yeni bulunan mantarın değişik tip bir "kuzu göbeği" çeşidi olduğunu ve yenebilir olduğunu belirtiyor.
Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki web sitelerini ziyaret ediniz.

http://www.mycologia.org/cgi/content/abstract/09-186v1

http://www.aa.com.tr/en/turk-bilim-adamlarindan-yeni-mantar-turu.html

http://www.hurriyetdailynews.com/n.php?n=turkish-academics-discover-the-8216morchella-anatolica8217-mushroom-2009-12-08